Nuôi con bằng sữa mẹ (NCBSM) là một lựa chọn tối ưu cho sự phát triển toàn diện của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Trong sữa mẹ , có đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự tăng trưởng với một tỷ lệ thích hợp về các vi khoáng chất, các chất đại thể sinh năng lượng (như Protein; Lipid; Glucid) , cũng như sự có mặt của các kháng thể có trong sữa non. Mặc dù chất béo chỉ chiếm 26,1% trong sữa mẹ, nhưng nó cung cấp tới 44% năng lượng.
- Chất béo là nguồn cung cấp năng lượng lớn
Theo Bảng thành phần dinh dưỡng thực phẩm Việt nam. VDD-2016
- Chất béo có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển thể lực và trí não của trẻ
Chất béo tham gia cấu tạo các tế bào và dịch thể của các tổ chức, đặc biệt là tổ chức não. Các axit béo không no (như Linoleic acid; Arachidonic acid; Docosahexaenoic acid-DHA)…là thành phần của nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học cao, là yếu tố cần thiết để cấu tạo màng tế bào, các tổ chức liên kết, tổ chức thần kinh.
Trong những năm đầu đời, trẻ tăng trưởng và phát triển nhanh cả về thể chất và tinh thần, đặc biệt là các tổ chức thần kinh, não bộ…Trọng lượng não tăng nhanh sau khi sinh: lúc sinh não chỉ nặng 350g, lúc 1 tuổi nặng gấp 3 lần (khoảng 1100g). Não bộ và các mô thần kinh đặc biệt giàu chất béo, do đó sự thiếu hụt về chất béo trong khẩu phần ăn hàng ngày ảnh hưởng đến chức phận nhiều cơ quan, đặc biệt là cơ quan thần kinh.
- Cấu trúc phân tử chất béo trong sữa mẹ
Chất béo khi đi vào ống tiêu hóa, sẽ được tiêu hóa hấp thu nhờ các enzym có sẵn trong các tuyến tiêu hóa của trẻ. Ở trẻ sơ sinh, các enzyme ở miệng, dạ dày, tuyến tụy chịu trách nhiệm phân cắt chất béo từ sữa mẹ (mà chủ yếu là chất béo dạng sn-2 palmitate), để cung cấp các axit béo giữ vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng và phát triển của trẻ, giúp trẻ tiêu hóa tốt nhất, tăng hấp thu lượng canxi.
Ở sữa mẹ, hầu hết axit palmitic được tìm thấy dưới dạng sn-2 (còn gọi là sn-2 Palmitate, viết tắt là OPO)
- Cấu trúc phân tử chất béo trong một số sữa công thức
Trong sữa bò, hay dầu thực vật – các nguồn cung cấp dồi dào axit palmitic, nó ở dưới dạng khác, sn-1 hoặc sn-3 (POP) , hệ tiêu hóa non yếu của trẻ sẽ không đủ khả năng phá vỡ các liên kết ở những phân tử này để hấp thu. Do vậy, chúng đi tiếp vào ruột, liên kết với canxi thành “xà phòng canxi” (một dạng hợp chất canxi) không tan.
Do đó trẻ được nuôi bằng sữa bò thì phân thường rắn và đào thải nhiều phân hơn trẻ được nuôi bằng sữa mẹ, ngoài ra còn ảnh hưởng không tốt đến hệ vi sinh, kéo theo một lượng canxi ra ngoài.
Những trẻ được cung cấp một chế độ ăn giàu sn-2 palmitate (OPO) người ta nhận thấy mức độ chắc khỏe của xương cũng tương đương nhóm được nuôi bằng sữa mẹ (Litmanovitz, Davidson et al. 2013).
Ngoài ra, chất béo còn là dung môi để hòa tan các vitamin A, D, E, K là những vitamin có nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể, cơ thể muốn hấp thu và sử dụng tốt các vitamin này phải cần có chất béo trong khẩu phần ăn.